Akademik Tercüme

Akademik tercüme, araştırma metinlerinin alanın yerleşik diliyle başka bir dile aktarılmasıdır. Makalesini yabancı bir dergiye gönderecek araştırmacılar, tezini veya tez özetini çevirtecek lisansüstü öğrenciler ve yurt dışı başvuru dosyası hazırlayanlar bu hizmeti kullanır. Metninizi WhatsApp veya e-postayla gönderebilir, şubeye getirebilirsiniz. Hedef dergiyi ya da enstitüyü de yazın, çünkü çeviri o kurumun kılavuzuna göre planlanır.

Akademik çeviri hangi işleri kapsar?

• Makale çevirisi: Araştırma makalesi, derleme, olgu sunumu, kitap bölümü.
• Tez çevirisi: Yüksek lisans ve doktora tezinin tamamı veya seçilen bölümleri.
• Özet (abstract) çevirisi: Tez, makale ve bildiri özetleri, anahtar kelimeler.
• Kongre ve proje metinleri: Bildiri, poster, sunum, proje önerisi.
• Yayın yazışmaları: Editöre mektup ve hakem yorumlarına yanıt.
• Başvuru dosyası: Referans mektubu, niyet mektubu, ders içerikleri, özgeçmiş, yayın listesi.

Diploma ve transkript bu kapsama girmez. Bu belgeler çoğu zaman resmî onay gerektirdiği için noter, apostil ve denklik adımlarını resmî belge tercümesi sayfamızda anlatıyoruz.

Makale çevirisi ve dergi gönderimi

Çeviriye başlamadan önce derginin yazar kılavuzunu (author guidelines) paylaşın. Kelime sınırı, özetin yapısı, atıf stili, İngiliz veya Amerikan İngilizcesi tercihi burada yazar. Bazı dergiler amaç, yöntem, bulgular ve sonuç başlıklarıyla yapılandırılmış özet ister. Hedef dil çoğu zaman İngilizcedir, bu dil çiftini İngilizce tercüme sayfamızda ayrıca ele alıyoruz.

Türkçe metnin uzun cümleleri İngilizcede çoğu zaman bölünür. Yazarın temkinli ifadeleri ise korunur: “gösterebilir” ile “gösterir” aynı iddia değildir ve çeviri iddiayı güçlendirmemelidir.

Daha önce yayımlanmış makalenizi başka dilde yeniden göndermek istiyorsanız dikkatli olun. Editörlere bildirilmeyen ikinci yayın yinelenen yayın sayılabilir, telif hakkı ilk dergideyse izin de gerekebilir. Bazı dergiler çeviri veya dil desteğinin teşekkür bölümünde belirtilmesini ister.

Çeviri yayın kabulü anlamına gelmez. Editör ve hakem kararı araştırmanın içeriğine, yöntemine ve derginin şartlarına bağlıdır.

Özet (abstract) çevirisi

Özet çoğu zaman metinden önce, bazen de metin yerine okunur. Bu yüzden kelime sınırına uymak yetmez, araştırmanın amacı, yöntemi ve ana bulgusu tek okumada anlaşılmalıdır. Anahtar kelimeler de kelime kelime çevrilmez. Alanınızın veri tabanlarında kullanılan terimler seçilir, tıptaki MeSH başlıkları buna örnektir. Başlık aynı dikkati ister, çünkü okur makaleye çoğu zaman başlık üzerinden ulaşır.

Kongre sunumlarında slaytlar kısa kalır, konuşma metni ise sesli okunacağı için daha yalın yazılır. Süre sınırı varsa metnin o süreye sığıp sığmadığını da kontrol edin.

Çeviri ile redaksiyon arasındaki fark

Çeviri metni bir dilden diğerine aktarır. Redaksiyon ise zaten o dilde yazılmış metnin dilini, akışını ve tutarlılığını düzeltir. Makalenizi kendiniz İngilizce yazdıysanız ihtiyacınız çeviri değil, redaksiyon olabilir. Ana dil kontrolü veya redaksiyon istiyorsanız teklif isterken belirtin, kapsam metne göre netleşir.

Tez tercümesi

Tezde kapak, onay sayfası, özet, içindekiler, tablolar, ekler ve kaynakça ayrı ele alınır. Hepsini çevirtmeniz gerekmeyebilir. Önce enstitünün tez yazım kılavuzuna bakın ve danışmanınıza sorun. Türkiye'deki enstitüler genellikle Türkçe özetin yanında İngilizce özet de ister, kelime sınırını kılavuz belirler. Üniversite, enstitü ve anabilim dalı adları için kurumun kendi kullandığı İngilizce ad esas alınır. Metin yurt dışına gidecekse “thesis” ve “dissertation” kelimelerinin ülkeye göre farklı kullanıldığını da unutmayın.

Atıf ve terim tutarlılığı

Akademik metinde okur önce kaynaklara ve terimlere bakar. Bu yüzden şu noktalar metnin tamamında tutarlı kalmalıdır:

• Kaynakça: Künyeler çevrilmez, eser yayımlandığı dildeki adıyla kalır.
• Metin içi atıf: “vd.” İngilizcede “et al.” olur. APA, Vancouver veya Chicago gibi stil baştan sona korunur.
• Doğrudan alıntı: Yabancı bir eserden Türkçeye çevrilmiş alıntı geri çevrilmez, özgün cümle kaynağından bulunur. Bunun için kaynağın kendisi gerekir, varsa dosyasını ekleyin.
• Yerleşik terim: “Significant” istatistikte “anlamlı”, günlük dilde “önemli” demektir. “Sample” sosyal bilimlerde örneklem, laboratuvarda numunedir. Alanınızda yerleşmiş karşılık metin boyunca aynı kalır.
• Sayılar ve tablolar: Türkçedeki p<0,05 İngilizcede p<0.05 olur. Tablo ve şekil numaraları metindeki atıflarla eşleşmelidir.
• Ölçek ve anket: Bir ölçeğin çevirisi, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yerini tutmaz. Uyarlama ayrı bir araştırma işidir.
• Yazar ve kurum adı: Yazar adı önceki yayınlar ve ORCID kaydıyla aynı yazılır. YÖK veya TÜBİTAK gibi kısaltmalar yabancı okur için ilk geçişte açılır.

Klinik konulu makalelerde kısaltma ve birim sorunları için tıbbi tercüme sayfamıza da bakabilirsiniz.

Akademik metin ile resmî belge farkı

Dergi veya enstitü, makale ve tez çevirisinde çoğu zaman yeminli imza aramaz. Burada belirleyici olan metnin alan diline uymasıdır. Başvuru dosyasında durum değişebilir. Bir üniversite referans mektubunun, ders içeriklerinin ya da tez özetinin onaylı çevirisini isterse yeminli tercüme yapılır, istenirse noter onayı eklenir. Hangi onayın gerektiğini başvurduğunuz kurum belirler.

Süreç

1. Metni Word gibi düzenlenebilir bir biçimde gönderin.
2. Dergi veya enstitü kılavuzunu, varsa önceki yayınlarınızı ve terim listenizi ekleyin.
3. Kaynakça, ekler ve tablo içi metinlerin çevrilip çevrilmeyeceğini belirtin.
4. Kapsam, tutar ve tarih üzerinde anlaşılınca çeviri başlar.
5. Teslimden sonra metni alan bilginizle okuyun. Terimlerde son söz yazarındır.

Akademik tercüme ücretini neler belirler?

Tez ve makale çevirisinin bedelini önce metnin uzunluğu belirler, ardından dil çifti ve alanın terim yoğunluğu gelir. Tablo ve şekil içi metinler, kaynakçanın kapsama girip girmediği ve redaksiyon isteği tutarı değiştirir. Uzun bir tezin tamamı yerine yalnız özet ve sonuç bölümünü çevirtmek de mümkündür. Dergi veya savunma tarihinizi baştan yazın, süre planı buna göre konuşulur. Metninizi gönderin, kapsam belli olunca size teklif hazırlayalım.