Adli Yeminli Tercüman Başvurusu: Eylül

Adalet komisyonları her yıl eylül ayında tercüman listelerini yenilemek için duyuruya çıkıyor. Adli yeminli tercümanlık başvuru takvimini, şartları ve noter yeminli tercümanlıkla farkları bu rehberde derledik.

Her yıl eylül ayı, Türkiye'de tercümanlık mesleği için önemli bir dönüm noktasıdır: Adliyelerde görev yapacak tercümanların belirlendiği adli yeminli tercüman (tercüman bilirkişi) listeleri için ilan ve başvuru dönemi bu ayda başlar. Mahkemede ifade çevirisinden tapuda yabancı taraflı işlemlere kadar birçok resmî sahnede görev alan bu tercümanların listeleri her yıl sıfırdan oluşturulur. Yazının yayımlandığı tarih itibarıyla 2027 yılı listeleri için duyuru sezonu açılmış durumda; hem tercümanlık yapmak isteyenler hem de resmî işlemi olan vatandaşlar için sürecin nasıl işlediğini adım adım anlatıyoruz.

Bu konu yalnızca meslektaşları ilgilendirmiyor. Yurt dışına belge gönderecek, mahkemede tercümana ihtiyaç duyacak veya tapuda işlem yapacak herkesin "yeminli tercüman" kavramının farklı türlerini bilmesi, yanlış kapıya gidip zaman kaybetmemesi açısından kritik. Aşağıda hem başvuru takvimini hem de adli yeminli tercüman ile noter yeminli tercüman arasındaki farkları netleştiriyoruz.

Adli yeminli tercüman kimdir, hangi mevzuata dayanır?

Adli tercümanlık sisteminin hukuki temeli Ceza Muhakemesi Kanunu'dur. İlgili yönetmelik, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 202 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır ve Adalet Bakanlığınca hazırlanan Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Tercüman Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik, 05.03.2013 tarihli ve 28578 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin amacı; soruşturma veya kovuşturma evresinde meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmeyen ya da engelli olan mağdur, tanık, şüpheli veya sanığın beyanlarının ve sanığın kendisini daha iyi ifade edebileceğini beyan ettiği başka bir dilde yapacağı sözlü savunmasının Türkçeye çevrilmesi için oluşturulacak tercüman listelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dikkat çekici bir ayrıntı: Kapsam yalnızca konuşulan dillerle sınırlı değildir. Yönetmelikte işaret dili, "duygu, düşünce, istek ve ihtiyaçların ifade edilmesi amacıyla el ve vücut hareketleriyle, mimikler kullanılarak oluşturulan görsel dil" olarak tanımlanır ve tercüman, beyanları başka bir dilden veya işaret diliyle Türkçeye çeviren gerçek kişi olarak nitelenir. Yani adli listelerde işaret dili çevirisi yapacak tercümanlar da yer alır; bu, işitme engelli yurttaşların adil yargılanma hakkı bakımından son derece önemlidir.

Eylülden aralığa: Süreç adım adım nasıl işliyor?

Takvimin ilk adımı komisyonların duyurusudur. Yönetmeliğe göre il adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları, her yıl en geç 15 Eylül tarihine kadar yargı çevresindeki il ve ilçelerde ilan sürecini başlatır. Başvurular, her yıl eylül sonu–ekim ayı içerisinde illerin adalet komisyonu başkanlıkları tarafından belirlenen tarihler arasında alınır; başvuru süreci genellikle 3-4 hafta sürer ve ekim ayı sonunda tamamlanır.

Genel akış şu şekilde özetlenebilir:

Eylül: Komisyonlar ilana çıkar; başvuru şartları ve tarih aralığı adliyelerin resmî sitelerinde duyurulur.
Ekim: Adaylar belgeleriyle başvurur. Başvurular, illerde bulunan adlî yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanlıklarına başvuru formu ve dil beyanı formları eksiksiz doldurulup istenen diğer evraklarla birlikte şahsen yapılır.
Kasım–Aralık: Değerlendirme ve yemin aşaması gelir. Aralık ayı içerisinde, genellikle ilk iki haftasında yemin edilir; ilk defa başvuranların veya kendi isteğiyle listeden ayrılanların yemin etmesi gerekir.
Yıl sonu: Yemin eden tercümanlardan oluşan liste, her yılın aralık ayı sonuna kadar ilgili adliyenin resmî internet sitesinde yayımlanır.

Bu takvimin en kritik özelliği sürekliliğidir: Listeler, her yıl yönetmelik hükümlerine göre yeniden düzenlenir. Dolayısıyla bir kez listeye girmek yeterli değildir; görevine devam etmek isteyen tercümanın her yıl kaydını yenilemesi gerekir. İl bazında tarihler değişebildiğinden, yazının yayımlandığı tarih itibarıyla geçerli kesin tarihler için başvurulacak ilin adliye duyurularının takip edilmesi şarttır.

Kimler başvurabilir? Şartlar ve istenen belgeler

Başvuru şartlarının başında vatandaşlık kriteri gelir. 2018'de yapılan yönetmelik değişikliğiyle, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma şartının yanına, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 inci maddesine göre düzenlenmiş Mavi Kart sahibi olma seçeneği eklenmiştir. Ayrıca başvuru tarihinde 18 yaşını doldurmuş olmak ve adli sicil kaydının bulunmaması, yani sabıkasız olmak da temel şartlar arasındadır. Güvenlik boyutu süreç boyunca da izlenir: Belirli suçlardan hakkında kamu davası açılan kişinin ismi listede askıya alınır; beraat durumunda askıya alma işlemi kaldırılır.

Başvuru dosyasında genel olarak şu belgeler istenir:

Başvuru formu ve dil beyanı formu (ilan metnindeki güncel format esas alınmalıdır),
T.C. kimlik numarasını gösterir resmî belge fotokopisi (nüfus cüzdanı, ehliyet veya pasaport), adrese dayalı nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri belgesi ile tercümanlık yapılacak dil veya dillere ve işaret diline ilişkin diploma, ruhsatname, sertifika gibi belgelerin aslı veya komisyonca onaylanmış örneği,
Başvuru dilekçesinde başvuru sahibine ait banka IBAN numarası; başvurular yalnızca ilan edilen tarih aralığında kabul edilir.

Unutulmamalı: Belgelerin eksik veya yanlış olması durumunda başvuru geçersiz sayılır. Yemin aşaması da şekil şartıdır; yemin törenine katılmayan tercümanların başvuruları reddedilir; önceki yıl listesinde yer alıp kaydını yenileyenler ise yeniden yemin etmez.

Adli yeminli tercüman ile noter yeminli tercüman aynı şey mi?

Hayır ve bu ayrım, okuyucuların en sık karıştırdığı konuların başında gelir. Noter yeminli tercüman, bir noterlik huzurunda yemin zaptı imzalayarak o noterliğe bağlı çalışan ve yazılı belge çevirilerine imza atan tercümandır; bu çeviriler gerektiğinde noter tasdikinden geçirilerek resmî işlem görür. Adli yeminli tercüman (tercüman bilirkişi) ise adalet komisyonu listesine kayıtlı olup ağırlıklı olarak yargı süreçlerinde sözlü çeviri yapar. Ziya Tercüme bünyesindeki yeminli tercüme hizmeti, belge çevirilerinde bu ilk kategoriye; duruşma ve resmî daire çevirileri ise ikinci kategoriye girer.

İki statünün temel farkları şöyle karşılaştırılabilir:

Kriter	Adli yeminli tercüman (tercüman bilirkişi)	Noter yeminli tercüman
Yemin makamı	İl adlî yargı adalet komisyonu	Noterlik (yemin zaptı)
Tipik görev alanı	Duruşma, ifade, tapu gibi sözlü resmî işlemler	Diploma, sözleşme, vekâletname gibi yazılı belgeler
Geçerlilik süresi	Bir yıldır; her yıl başvurular yeniden toplanarak liste yenilenir	Yemin zaptı geçerli olduğu sürece devam eder
İlan şekli	Adliye resmî internet siteleri	İlan edilmez; noterlik kayıtlarında tutulur

Belge onayı tarafında da benzer bir ayrım vardır: Yeminli tercümanın kaşe ve imzası ile noter tasdiki iki ayrı işlemdir. Bazı kurumlar yeminli tercüman onayını yeterli görürken bazıları ayrıca noter onaylı tercüme ister. Apostil şerhi ise bambaşka bir aşamadır; tercüme bürosu veya noter apostil veremez, bu şerhi yalnızca valilik/kaymakamlık (idari belgeler) veya adli makamlar (adli belgeler) verir.

Adli yeminli tercümanlar nerelerde görev alıyor?

İlk akla gelen alan elbette ceza yargılamalarıdır: Listeye kayıtlı tercümanlar duruşmalarda resmî tercüme yapabilir, ifadeleri çevirebilir ve tutanakların doğru aktarılmasını sağlar; bir yabancının ifadesi alınırken ya da savunması çevrilirken yapılan her tercüme, adil yargılamanın temeli sayılır. Bu nedenle adli tercüman yalnızca dile değil, hukuk terminolojisine ve duruşma pratiğine de hâkim olmalıdır; bu yönüyle iş, profesyonel sözlü tercüme deneyimi gerektirir.

Yargı dışında en yoğun alanlardan biri tapu işlemleridir. Tapu alım-satım işlemlerinde taraflardan biri Türkçe bilmiyorsa mutlaka adli yeminli tercüman hazır bulunmak zorundadır; tapu memurları listede kayıtlı olmayan kişilerle işlem yapmaz. Coğrafi esneklik de dikkat çekicidir: Herhangi bir ilde adli yeminli tercüman olan kişi, o yıl Türkiye'nin herhangi bir yerinde tercüman bilirkişilik yapabilir. Yabancı yatırımcının yoğun olduğu İstanbul gibi şehirlerde bu tercümanlara olan talep yıl boyu sürer.

Belge sahipleri için ne anlama geliyor? Doğru kapıyı seçmek

Somut bir senaryo üzerinden gidelim: İstanbul'da yaşayan bir aile, hem yurt dışındaki üniversiteye diploma tercümesi gönderecek hem de Türkçe bilmeyen bir akrabalarının tapu devrine eşlik edecek olsun. Diploma için doğru yol, yeminli tercüman tarafından yapılan yazılı çeviri ve hedef kurumun talebine göre noter tasdiki ile apostil aşamalarıdır. Tapu randevusu içinse adliye listesine kayıtlı bir tercüman bilirkişinin işlem anında hazır bulunması gerekir; büroda yapılmış yazılı bir çeviri bu ihtiyacı karşılamaz.

Mahkeme kararı, dava dilekçesi veya vekâletname gibi metinlerde ise terminoloji hataları doğrudan hak kaybına yol açabileceğinden, çevirinin bu alanda deneyimli bir ekipçe yapılması önemlidir; hukuki tercüme tam da bu ihtiyaca yönelik bir uzmanlık alanıdır. Hangi işlem için hangi onay zincirinin (yeminli tercüman kaşesi, noter tasdiki, apostil veya konsolosluk tasdiki) gerektiği belgeye ve hedef kuruma göre değiştiğinden, işleme başlamadan önce hedef kurumun güncel talebini teyit etmek ve belgenizin niteliğine göre yol haritası çıkarmak en sağlıklısıdır. Belgeleriniz için dil, sayfa sayısı ve aciliyet gibi unsurlara göre değişen maliyeti net öğrenmek isterseniz ücretsiz teklif formu üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar ve dikkat edilmesi gereken tuzaklar

Başvuru tarafında en yaygın hata, takvimin kaçırılmasıdır. Başvurular yalnızca ilan edilen aralıkta kabul edildiğinden, ekim penceresini kaçıran bir tercüman bir sonraki yılı beklemek zorunda kalır. İkinci yaygın hata, dil yeterliliğini gösteren belgelerin (diploma, sertifika vb.) aslı veya onaylı örneği yerine basit fotokopiyle başvurmaktır; eksik evrak başvuruyu geçersiz kılar. İlk kez başvuranların yemin törenine bizzat katılması gerektiği de sıkça gözden kaçar.

Belge sahipleri açısından tuzaklar farklıdır. "Yeminli tercüman" ifadesini tek bir statü sanıp tapuya noter yeminli tercümanla gitmek, işlemin ertelenmesine neden olabilir. Bir diğer yaygın yanılgı, tercüme bürosunun apostil verebileceğini düşünmektir; büro süreci koordine edebilir ama şerhi yalnızca yetkili resmî makam basar. Son olarak, adli tercüman ücretlendirmesinin serbest piyasadan farklı işlediği bilinmelidir: Adliyedeki görevlendirmelerde genellikle bilirkişi ücret tarifesi esas alınır ve ücret; mahkemenin türü, işin uzunluğu ve hâkim kararına göre değişiklik gösterir. Yazılı tercüme hizmetlerinde ise tutarı dil çifti, belge uzunluğu, noter onayı gerekip gerekmediği ve aciliyet belirler.

Tercümanlar için fırsat penceresi: Listeye girmek ne kazandırır?

Adli listeye kayıt, tercümana yıl boyunca mahkemelerden, savcılıklardan ve tapu müdürlüklerinden düzenli görevlendirme alma imkânı sağlar. Özellikle Arapça, Farsça, Rusça gibi talebin yoğun olduğu dillerde ve işaret dilinde bu görevlendirmeler ciddi bir iş hacmi oluşturur. Ayrıca resmî listede yer almak, tercümanın mesleki görünürlüğünü ve güvenilirliğini artıran bir referanstır.

Serbest çalışan tercümanlar için adli listeye kayıt ile bir tercüme bürosunun kadrosunda veya çözüm ortağı havuzunda yer almak birbirini dışlamaz; aksine ikisi birlikte yıl boyu dengeli bir iş akışı sağlar. Ziya Tercüme olarak farklı dil çiftlerinde yazılı ve sözlü projelerde birlikte çalışacağımız deneyimli meslektaşlarımızın tercüman başvurusu sayfamız üzerinden bize ulaşmasından memnuniyet duyarız. Eylül–ekim dönemi, hem adliye listesine hem de profesyonel büro ağlarına başvuru için yılın en verimli penceresidir.

Sonuç: Takvimi takip edin, doğru statüyü seçin

Özetle, yazının yayımlandığı tarih itibarıyla adalet komisyonlarının yıllık tercüman listesi döngüsü işlemeye başlamış durumdadır: eylülde ilan, ekimde başvuru, aralıkta yemin ve yıl sonunda listelerin yayımlanması. Tercümanlar için bu, kaçırılmaması gereken yıllık bir fırsat; belge sahipleri içinse hangi işlemde hangi tercüman statüsünün ve hangi onay zincirinin gerektiğini bilmeyi gerektiren bir sistemdir.

İl bazında tarihler ve istenen evraklar değişebildiğinden, kesin bilgi için başvurulacak ilin adliye duyurularını izlemek gerekir. Belgelerinizin tercümesi, noter tasdiki ve apostil öncesi hazırlığı konusunda yol haritasına ihtiyaç duyarsanız, sunduğumuz tüm çözümleri hizmetlerimiz sayfasında inceleyebilir, sorularınız için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

Adliyelerde Liste Sezonu Açılıyor: 2027 Adli Yeminli Tercüman Başvurularında Eylül–Ekim Takvimi